SORULAR

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ
GENEL KAMU HUKUKU – İNSAN HAKLARI
2011-2012 ÖĞRETİM YILI
4-B SINIFI VİZE SINAVI

11 Ocak 2012

Sınav Yönergesi: 1- Sınav süresi 60 dakikadır. 2- Yanıtlar için bir tam kâğıt verilecektir. 3- Gereksiz yanıt, boş söz, ilgisiz açıklama vb. puan kaybına neden olur. 4- Yazım kurallarına ve yazının okunaklılığına özen gösterilmelidir.

SORULAR

SORU I- “İnsan hakları, belli toplumsal, ekonomik ve siyasal dinamiklere bağlı olarak gelişmiştir. İnsan haklarının her bir kuşağı, ortaya çıktığı dönemin temel çelişkilerinin belli bir yönde çözülmesini hedefleyen ilke ve güvencelerden oluşur.”

Bu belirlemeler ışığında;

1) Birinci kuşak insan haklarının ortaya çıktığı döneme damgasını vuran temel toplumsal, ekonomik ve siyasal çelişkileri kısaca açıklayınız. (25 puan)

2) Birinci kuşak insan haklarına egemen olan birey, özgürlük ve eşitlik anlayışını değerlendiriniz. (25 puan)

SORU II- “İnsan hakları, ihtiyaç-talep-mücadele-tanıma diyalektiğine dayanan dinamik bir kavramdır.”

1) Bu belirlemenin anlam ve sonuçlarını, örnekler vererek açıklayınız. (25 puan)

2) Bu belirlemenin temelinde yatan yaklaşıma yöneltilen itirazları değerlendiriniz. (25 puan)

Başarılar.
Mithat Sancar-Bülent Algan

Bu sınav sorularını Microsoft Word (.doc) belgesi olarak indirmek için tıklayınız.

CEZA HUKUKU – GENEL HÜKÜMLER/ARA SINAVI (2-A) 11 Ocak 2012

SINAV TALIMATI : 1. Sınav süresi 90 dakikadır. 2. Kanun kullanmak serbesttir ancak gerekçeli ve içinde açıklama bulunan kanun kullanılmayacaktır. 3. Tam ve gerekçeli olmayan cevaplara puan verilmeyecektir. 4. Yazım kurallarına uygunluk ve yazının okunaklılığı not takdirine etki edecektir.
Başarılar dilerim! Türkan Yalçın SANCAR

1. Sınır bölgesinde yaşayan 16 yaşındaki Şivan, ailesinin geçimini sağlamak zorunda kalmış ve okulunu bırakmıştır. Bir katır alarak, yaşadığı köydeki pek çok kişinin tek geçim kaynağı olan sigara ve mazot kaçakçılığına başlayan Şivan’ın, köyünün yakın olduğu sınır bölgesinde, yıllardır çatışmalar yaşanmaktadır. Terörle mücadele güçleri aldıkları “yanlış” bir istihbarat sonucu, terörist zannettikleri kaçakçı grubu, sınırı geçip Türkiye’ye girerken bombalarlar ve Şivan’la birlikte 34 köylü hayatını kaybeder. Bu olay üzerine bazıları şöyle bir söylem geliştirirler: “Ne fark eder ki, ha terörist, ha köylü. Hepsi aynı bölgenin insanı. Bunlar da zaten terörist olacaklardı. Sorun yok o halde, başarılı bir operasyondur bu!” Böyle bir anlayışın hakim olduğu bir devlet düzeni, nasıl bir ceza hukuku yaratırdı? Bu ceza hukukunun özelliklerini kısaca anlatınız. (10 puan)

2.  Mardin’de bulunan, Kadim Süryani Manastırı Deyrulzafaran’ın çevresi, 1 kilometreye kadar uzanan bölge bakımından SİT (korunması gerekli) alanı ilan edilmiş ve bu alanda her türlü kazı vs. yasaklanmıştır. Manastırın çevresinde define olduğunu duyan Sercan ve Mercan, ellerindeki haritada işaretli olan bölgede, bir çok ağacı kesip, genişçe bir alanı kazarlar. Herhangi bir şey bulamazlar ve bir rahibin ihbarı üzerine yakalanarak, “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu”nu ihlal etmekten mahkum olurlar. Daha sonra, Kültür Bakanlığı’nın önerisiyle bir Kanun Hükmünde Kararname hazırlanır ve Manastırın çevresi SİT alanı olmaktan çıkarılır. Sercan ve Mercan’ın durumunu değerlendiriniz. (15 puan)

3.  “Lozan Barış Antlaşması m. 42/2 ve 3’te yer aldığı halde, azınlık okullarına bütçeden pay ayrılmaması” konusunda, TBMM Genel Kurul salonunda, gündem dışı konuşma yapan Ermeni asıllı, bağımsız milletvekili Agop, bir grup milletvekilinin sataşması nedeniyle konuşmasını tamamlayamaz. Meclis restoranında, milletvekili Asım, Agop’a saldırır ve “hadi burada konuş!” diyerek, bıçakla göğsünden yaralar. Arkadaşları tarafından derhal oradan uzaklaştırılan Asım, ertesi gün İtalya’ya kaçar. Birkaç gün sonra Agop, hastanede kaptığı bir enfeksiyon nedeniyle hayatını kaybeder. Asım’ın yargılanabilmesi için, Türkiye “iade” talebinde bulunur. İtalya ise, suçun “siyasi” olduğu gerekçesiyle talebi reddeder. Olayı “dokunulmazlık”, “nedensellik” ve “iade” açısından değerlendiriniz. (20 puan)

4.  Van’ın Erciş ilçesinde meydana gelen deprem büyük bir yıkıma yol açmıştır. Depremde evi oturulamaz hale gelen Baran, beş çocuğuyla birlikte, şiddetli kış şartlarında sokakta kalmıştır. Ülkenin her yerinden gönderilen yardımlar gerektiği gibi dağıtılamamış ve ilk günlerde, pek çok kişi çadır dahi edinememiştir. İkiz olan iki küçük kızının açlıktan ve soğuktan ölmek üzere olduklarını gören Baran, çadırların ve gıda yardımlarının bulunduğu depoya girmeye karar verir. Gece yarısı deponun kapısını kırıp, bir çadır ve yiyecek maddeleri alır. Tam depodan çıkmak üzereyken, depo bekçisi tarafından görülür. Bekçi, Baran’a durmasını söyler ancak Baran koşarak uzaklaşır. Ertesi gün jandarmayla birlikte, ilçeyi dolaşan bekçi, çadırın önünde gördüğü Baran’ı tanır ve hakaret etmeye başlar. Baran, eline geçirdiği bir kazmayla bekçiye saldırır ve tam başına vurmak üzereyken, jandarmalardan birisi ateş ederek, Baran’ı bacağından yaralar. Olayı değerlendiriniz. (20 puan)

5.  Ankara’nın en işlek caddelerinden birinde gece yarısı fuhuş pazarlığı yapmakta olan M. polisler tarafından yakalanarak karakola götürülür. Karakol amiri, iki polis memuruna “bunları biz yakalıyoruz savcı bırakıyor. Siz biraz terbiye edin ama iz bırakmayın” der. Polisler, M’yi tamamen soyup üzerine soğuk su dökerler ve ardından koltuk altlarına kaynamış, sıcak yumurta koyarlar. Sabaha kadar bu işlemi defalarca tekrar ederler ve sonra bırakırlar. Ertesi gün Cumhuriyet Savcılığı’na giden M durumu anlatır ve şikayetçi olur. Polis memurları verdikleri ifadede, kendilerinin bir kusuru olmadığını, karakol amirinin emrini yerine getirdiklerini söylerler. Polis memurlarının serbest bırakıldığını gören M, akşam karanlığında, karakolun önünde duran polis aracının dört tekerini de bıçakla kesip, camlarını kırar. Hırsını alamayan M. ertesi gün de karakolun bütün camlarını taşlar. Olayı “hukuka uygunluk nedenleri” ve “ suç sayısı” bakımından değerlendiriniz. (15 puan)

6.  Uzun zamandır iş arayan ancak başvuruları sonuçsuz kalan mimar Selim, Rusya’da büyük inşaat işleri olan bir firmadan, iş görüşmesi için davet alır. Görüşme sırasında giyebileceği güzel bir elbisesi olmayan Selim, oyuncak bir tabancayla bir kuru temizleyiciye girer ve dükkan sahibi Kerem’i tehdit ederek farklı kişilere ait; takım elbise, gömlek ve paltoyu alır. Polise haber vermesini engellemek için, Kerem’in cep telefonunu parçalar; anahtarları alıp dışarı çıkar ve kapıyı kilitleyerek kaçar. Kerem uzun süre dükkanda kilitli kalır. Olayı değerlendiriniz. (20 puan)

SORULAR

Please go to İnsan Hakları Hukuku Testi to view the quiz

II. Kısa süreli bir iş seyahatine çıkan (A), çok sevdiği köpeğini bakması için komşusu (B)’ye bırakır. Köpeğin hastalanması üzerine (B), köpeği veteriner (V)’ye götürür ve tedavisi için ona bırakır. (V) köpeği arkadaşı (C)’ye satar.

1. İş seyahatinden dönen (A), (C)’ye karşı zilyetlik davalarından geri alma davasını açabilir mi? Gerekçeli olarak tartışınız. (10 puan)
2. (C) köpeğin mülkiyet hakkını kazanmış mıdır? Ayrıntılı olarak açıklayınız. (10 puan)
3. Kendisinde kaldığı süre boyunca köpeği besleyen, tüm aşılarını yaptıran, daha sağlıklı olması için vitamin veren, süslü görünmesi için tüylerini kestiren ve gümüş tasma alıp takan (C), köpeği iade etmek zorunda kalırsa yaptığı masrafları talep edebilir mi? Farklı ihtimallere göre cevaplayınız. (10 puan)

III. 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile tapu ve kadastro teşkilatına ve tapu sicili sistemine ilişkin getirilen önemli gördüğünüz iki temel değişikliği kısaca açıklayınız. (10 puan)

IV. (A)’mn maliki olduğu taşınmazın mülkiyeti yolsuz olarak (B) adına tescil edilmiş, (B) de bu taşınmazı (Ü)’ye satmış, fakat tescili talepden kaçınmıştır. Bunun üzerine (Ü), (B) ‘yi dava etmiştir.

1. (Ü) ‘nün (B) ‘ye karşı açtığı dava nedir? Bu davayı hangi gerekçe ile açmıştır? Bu dava sonucu verilen hükmün niteliğini açıklayınız. (15 puan)
2. Açtığı bu dava sırasında hakkını koruması için (Ü)’ye ne yapmasını önerirsiniz ? Neden ? (5 puan)
3. (B) tescili talepten kaçmmayıp da (Ü) adına tescil gerçekleşmiş olsa idi, (Ü) bu taşınmazın mülkiyetini kazanır mıydı? Tartışınız. (15 puan)
4. (Ü)’nün mülkiyet hakkım kazanıp kazanmaması ihtimallerini dikkate alarak, (A)’ya ne yapmasını önerirsiniz ? Açıklayınız. (15 puan)

Bu sınav sorularını Microsoft Word (.doc) belgesi olarak indirmek için tıklayınız.

CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU ARA SINAVI (2011-2012)

Yönerge: 1- Aşağıdaki önermelerin bir kısmı doğru bir kısmı ise yanlıştır. Doğru önermeler için optik formda (A) yanlış önermeler için ise (B) seçeneğini işaretleyiniz. 2- İçinde herhangi bir not, açıklama olmayan Kanun kullanılabilir. 3- İki yanlış cevap bir doğru cevabı götürür. 4- Sınav süresi 35 dakikadır. 5- Her soru 4 puan değerindedir.

ÖNERMELER

1. CMK md. 250’de sayılan işlere bakmakla görevli ağır ceza mahkemesi, duruşmada anlaşılan nedenlerle görevsizlik kararı vererek dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderemez.
2. İddianame ile bağlılık ilkesi gereği mahkeme iddianamede yazılı olan suçun niteliğini değiştiremez.
3. Yer yönünden yetki farklılığı olan iki mahkemede görülen davalar arasında bağlantı olduğu gerekçesiyle birleştirme kararını, mahkemeler arasında uyuşma olmadığı takdirde yüksek yetkili mahkeme verir.
4. Şikâyete tabi bir suç işlendiğini öğrenen mağdurun, önce şikâyetçi olmayacağını açıklaması daha sonra ise henüz şikâyet süresi dolmadan şikâyetçi olması mümkündür.
5. Şikâyetin geri alınmasının kural olarak hükmün infazına bir etkisi olmaz.
6. Süresi içinde yapılan yer yönünden yetkisizlik iddiasının reddedilmesi halinde, itiraz kanun yoluna başvurulması mümkün değildir.
7. Görülmekte olan bir davada hâkimin katılanın eski eşi olduğunu öğrenen müdafiin, bunu öğrendikten itibaren en geç yedi gün içinde hâkimin reddi isteminde bulunması gerekir.
8. Duruşma tutanağı kanuni bir delildir.
9. Ceza muhakemesi normlarının zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık ilkesi geçerli olduğundan yer yönünden yetkili mahkemenin değişmesi halinde mahkemenin duruşmanın her aşamasında bunu dikkate alarak yetkisizlik kararı vermesi gerekir.
10. Yürütülen soruşturma sonunda aralarında bağlantı olduğu gerekçesiyle ağır ceza mahkemesinde birlikte açılan ve biri asliye cezalık iki davada ağır ceza mahkemesi tarafından iddianame kabul edildikten hemen sonra davaların ayrılmasına karar verilmesi halinde davaya aynı mahkemede devam olunur.
11. Bireyin hak ve özgürlüklerini doğrudan ilgilendirmeyen muhakeme normlarının kanun hükmünde kararname veya yönetmelikle düzenlenmesi mümkündür.
12. Milletvekilleri hakkında ceza soruşturması yapılabileceği gibi haklarında iddianame de düzenlenebilir.
13. Çelişme, sözlülük ve açıklık tahkik sisteminin özellikleridir.
14. Şikâyetin geri alınmasının sonuç doğurabilmesi şüphelinin kabulüne bağlıdır.
15. Muhakeme şartlarından biri olan sanığın akıl hastası olmaması suç işlendikten sonraki akıl hastalığıdır.
16. İki ceza muhakemesi normundan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt ortaya çıktığından, sanık lehine olan normun uygulanması esastır.
17. Yurt genelinde dağıtılan bir gazetenin köşe yazarı olan A, bir yazısında emniyet müdürü B’ye gözaltında bulunduğu sırada kendisine kötü muamelede bulunduğu gerekçesiyle hakaret etmiştir. Bu suç bakımından gazetenin yayım merkezinin bulunduğu yer mahkemesinden başka mağdur B’nin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
18. Kamu güvenliği nedeniyle muhakemenin nakline karar verme yetkisi Adalet Bakanı’na aittir.
19. Bir ağır ceza mahkemesi yanındaki savcılar, bu mahkemenin yanındaki asliye ve sulh ceza mahkemelerinin de yanında sayıldıklarından bu mahkemelerde dava açabilirler.
20. Müdafi, müdafiliğini üstlendiği sanığın açık iradesine aykırı olmamak şartıyla, sanık lehine kanun yoluna başvurabilir.
21. Davetiyenin tebliği ile duruşma günü arasında olması gereken bir hafta veya daha fazla süre düzenleyici sürelere örnektir.
22. Sır sahibinin rızasının bulunması halinde avukat tanıklık yapmak zorundadır.
23. 16 yaşındaki A’nın müdafi olmaksızın savcılıkta verdiği ifadesinin duruşmada okunması ve hükme esas alınması mümkündür.
24. Bilirkişi olarak görevlendirilen kişi usulüne uygun olarak yapılan çağrıya uymazsa bunun neden olduğu giderler kendisine ödettirilir ve zorla getirilerek disiplin hapsine tabi tutulur.
25. Tanıklıktan çekinme hakkına sahip olan tanığın çekinmemesi halinde, mahkeme tarafından istenmesi halinde dinlenmeden önce yemin etmesi gerekir.

1.    Ceza hukuku türleri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Baskıcı ceza hukuku, mutlakıyetçi düzenlerin ceza hukukudur.
b)    Özgürlükçü ceza hukuku, hukuki güvenlik ilkesini hayata geçirmeye en uygun ceza hukuku türüdür.
c)    Ayrıcalıkçı ceza hukuku, ancak eşit olanlar arasında eşitliği sağlamaya imkân veren bir ceza hukuku türüdür.
d)    Dünya tarihinde baskıcı-ayrıcalıkçı ve özgürlükçü ceza hukuku türlerinin ortaya çıkış ve ortadan kalkış zamanları bakımından düzgün ve sıralı bir seyir söz konusudur.

2.    Türk vatandaşı olan Temel, Fransa’da, Fransız vatandaşı Emmanuelle’e yönelik olarak gerçekleştirdiği kasıtlı yaralama fiili sonucu, çocuğunun düşmesine sebep olur. Bu olaydan sonra Temel, tatil için Bodrum’a gelir. Buna göre olayda aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Temel’in Türkiye’de yargılanabilmesi için bu suç bakımından Fransa’da hüküm verilmemiş olmalıdır.
b)    Fransa hükümeti veya Emmanuelle, Temel’i Türkiye’ye girdiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikâyet etmelidir.
c)    Söz konusu suç, evrensel yargı yetkisine giren suçlardan değildir.
d)    Olayda, faile göre şahsilik ilkesinin uygulanması söz konusudur.

3.    TCK’da, Devletin kendi varlığına yönelik suçların yurt dışında işlenmesi halinde failin Türkiye’de yargılanması bakımından hangi sistem kabul edilmiştir?
a)    Mülkilik (ülkesellik) ilkesi
b)    Faile göre şahsilik ilkesi
c)    Korunma ilkesi
d)    Evrensellik ilkesi

4.    Hırsızlık, yaralama ve adam öldürme suçlarının maddi ve hukuki konuları bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Hırsızlık suçunun maddi konusu taşınır mal, yaralama suçunun hukuki konusu vücut bütünlüğüdür.
b)    Adam öldürme ve yaralama suçlarının maddi konusu insan vücududur.
c)    Hırsızlık suçunun hukuki konusu mülkiyet, yaralama suçunun hukuki konusu ise yaşam hakkıdır.
d)    Adam öldürme suçunun maddi konusu insan vücudu, hırsızlık suçunun maddi konusu ise taşınır maldır.

5.    Kanunilik ilkesine ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Kanunilik ilkesi anayasal bir ilkedir.
b)    Türk Ceza Hukukunda biçimsel kanunilik ilkesi benimsenmiştir.
c)    Öze ilişkin kanunilik ilkesinin aşırıya kaçan uygulaması, hâkim devletine yol açabilir.
d)    Biçimsel kanunilik ilkesi, gerçek suçlulukla, yargı organları önüne gelerek cezalandırılabilen suçluluk arasındaki farkı azaltarak, sosyal savunmayı güçlendirmektedir.

6.    Ceza hukukunun kaynaklarına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Örf ve âdete dayanılarak hukuka uygunluk nedeni yaratılması mümkün değildir.
b)    TCK m.2 uyarınca, yasama organının yapacağı yeni bir kanunla idareye düzenleyici işlemlerle suçun maddi unsurunu belirleme yetkisi vermesi mümkün değildir.
c)    İçtihadı birleştirme kararları, diğer içtihatların aksine bağlayıcı niteliktedir.
d)    Türk Ceza Hukuku’nun kanun niteliği taşıyan tek kaynağı TCK değildir.

7.    Ceza hukukunun kaynaklarına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Anayasa ceza hukukunun doğrudan kaynağıdır.
b)    Açık ceza normunda maddi unsur, idarenin düzenleyici işlemleri aracılığıyla belirlenmektedir.
c)    Önceki kanunun, sonraki kanunu ortadan kaldırması ilkesi gereğince, özel ceza kanunları ve ceza içeren kanunlarda yer alan TCK’nın genel hükümlerine aykırı düzenlemeler, 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yürürlükten kalkmıştır.
d)    Kanun koyucu, ahlaka aykırı olmayan fiilleri de suç haline getirebilir.

8.    Ceza hukuku okullarına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Klasik okul iradenin özgür olduğunu kabul etmektedir.
b)    Pozitivist okul, failin sosyal tehlikeliliğini esas almaktadır.
c)    Pozitivist okul, klasik okula bir tepki olarak doğmuştur.
d)    Cezanın bireyselleştirilmesi kurumu, ceza hukukuna klasik okulun temsilcileri tarafından kazandırılmıştır.

9.    Ceza kanununun zaman bakımından uygulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    765 sayılı TCK döneminde verilmiş ve kesinleşmiş olan hükümler, failin lehine bir durum olup olmadığını belirlemek amacıyla, 5327 sayılı TCK ışığında yeniden gözden geçirilmiştir. Failin lehine bir durum varsa hüküm, 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren buna göre infaz edilmektedir.
b)    Süreli kanunlar, lehe kanunun geriye yürürlüğü ilkesinin istisnasını oluşturmaktadır.
c)    Tekerrüre ilişkin hükümler bakımından, lehe kanunun geriye yürürlüğü ilkesi geçerli değildir.
d)    Lehe kanunun belirlenmesinde, yalnızca sonuç ceza miktarı esas alınmaz.

10.    Suçun unsurlarına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Suçun unsurlarına ayrılarak incelenmesi, suçun analitik olarak algılanmasının bir sonucudur.
b)    Üçlü ayırımda, hukuka aykırılık suçun bir unsurudur.
c)    İkili ayırımda, hukuka uygunluk nedenleri, manevi unsurun içerisinde incelenmektedir.
d)    İkili ayırımda, hukuka aykırılık suçun içeriği olarak kabul edilmekte, bu sebeple bağımsız bir unsur olarak kabul edilmemektedir.

11.    Zamanaşımı konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Dava zamanaşımı, ceza muhakemesi hukukuna ait bir kurum olarak kabul edildiği takdirde, suç işlendikten sonra çıkarılan kanunda yer alan ve sanık aleyhine olan zamanaşımına ilişkin hükmün sanığa uygulanması mümkündür.
b)    Kesme halinde, ilgili suça ait zamanaşımı süresi, kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar.
c)    Ceza zamanaşımı, hüküm tarihinden itibaren işlemeye başlar.
d)    Babanın, kendi çocuğuna karşı işlediği suçlarda dava zamanaşımı çocuğun reşit olduğu günden itibaren işlemeye başlar.

12.    Suç genel teorisi bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)    Sırf ihmal suçlarında suç, yapılması gereken hareketin yapılmamasıyla tamamlanmaktadır.
b)    TCK’nın genel kısmında yer alan hükümler bakımından kıyas mümkün değildir.
c)    Bağlı hareketli suçların, kanunda öngörülen vasıtalar ve şekiller dışında, başka şekil ve vasıtalarla işlenmesi mümkün değildir.
d)    İhmal suretiyle icra suçlarında, ihmalin maddi bir sonuca yol açması gerekir.

SINAV TALİMATI: Sınav süresi 105 dakikadır. Kurşun kalem kullanmayınız. Yazım kurallarına uyarak, gereksiz bilgi vermekten kaçınarak, kısa ve hukuki gerekçelere dayanarak cevaplandırmaya özen gösteriniz. Mevzuat kullanılmayacak ve başka kâğıt verilmeyecektir. 10 Haziran 2009; Saat 09.00

OLAY
Ünlü bir iş adamının oğlu olan C.G. tartıştığı kız arkadaşı M.K.’yı bıçaklayarak öldürdükten sonra, cesetten kurtulmak için genç kızın kafasını keserek gitar çantasına, vücudunu ise bavula koymuştur. Bavulu ve gitar çantasını Etiler’deki bir çöp konteynırına atıp eve dönen C.G. durumu telefonla iş adamı babasına bildirmiş, hemen eve gelen baba, plan yaparak oğlunun acilen yurtdışına çıkması gerektiğine karar vermiştir. Bunun için de yakın arkadaşı olan (X) devletinin Türkiye’deki Büyükelçisine durumu anlatarak yardım istemiştir. Büyükelçi, (X) devletinin İstanbul Konsolosuna talimat vererek C.G’nin yurtdışına çıkarılabilmesi için elinden geleni yapmasını söylemiştir.
Bu esnada, çöp konteynırındaki cesedi bulan bir vatandaş durumu polise bildirmiş, üzerindeki kimlikten cesedi teşhis eden polis, yapılan inceleme ve araştırma sonucu, M.K.’nın buluşmak üzere erkek arkadaşının evine gittiği bilgisine ulaşmıştır. İsmini ve adresini tespit etmekle birlikte zanlı C.G.’yi evde bulamayan polis çelişkili ifadeleri nedeniyle C.G.’nin babasının telefonlarını teknik takibe almıştır. Teknik takip sırasında Konsolosun, babayı arayarak C.G’nin vize işlemlerini hemen yapıp gece yarısı Türk karasularından geçecek olan (X) devletine ait gemiye bindirebileceği bilgisine ulaşılmıştır.
Gece yarısı harekete geçen polis, bir yandan Konsolosluk binasına baskın düzenleyip Konsolosu gözaltına alırken, diğer yandan da karasularından geçen (X) devletine ait gemiyi durdurarak arama başlatmıştır. Sorgulama sırasında C.G.’nin bir müddet önce gemiyi terk ettiği anlaşılmakla birlikte, gemi Türk limanına çekilmiş ve Konsolosla birlikte suça yataklık ettiği gerekçesiyle gemi kaptanı hakkında da cezai kovuşturma başlatılmıştır.
Olayı protesto eden (X) devleti, karşılık olarak kıyılarından 100 mil açıkta balıkçılık yapmakta olan 2 Türk gemisini gözaltına alıp gemi kaptanları hakkında cezai kovuşturma başlatmıştır. Ardından, 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne, 1963 Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi’ne ve bu Sözleşme’nin taraflar arasında uygulanmasına ilişkin 2000 yılında yapılmış olan Konsolosluk İlişkilerinin Kurulması ile ilgili iki taraflı Anlaşma’ya aykırı davrandığı gerekçesiyle Türkiye’ye karşı Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) dava açmıştır.
NOT: 1963 tarihli Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi’nin UAD’yi yetkilendiren ihtiyari Protokolüne Türkiye taraf iken, (X) devleti taraf değildir.

SORULAR
1.    Türkiye’nin (X) devleti ile yapmış olduğu 2000 tarihli iki taraflı Anlaşma’nın onaylanmasında hangi anayasal yöntem izlenmelidir? (5 puan)
2.    2000 tarihli iki taraflı Anlaşma Türk mevzuatından daha geniş haklar tanımaktaysa, l. soruya vereceğiniz cevap değişir miydi? (5 puan)
3.    1963 Konsolosluk Sözleşmesi çekince konusunda hüküm içermediğinden, Türkiye anılan Sözleşmeye çekinceli olarak taraf olabilir miydi? (5 puan)
4.    C.G.’nin Babası ile Konsolos arasındaki konuşmanın dinlenmesi sizce hukuka uygun mudur? (5 puan)
5.    Konsolosluk binasına girilmesi hukuka uygun mudur? (5 puan)
6.    Polis,   Konsolosun Büyükelçilik binası içinde bulunan özel konutuna baskın düzenlemiş olsaydı, sizce bu durum hukuka uygun olur muydu? (5 puan)
7.    Konsolos hakkında ceza kovuşturması başlatılması mümkün müdür? (10 puan)
8.    C.G.’nin Babası hakkında Türk mahkemelerinde açılacak bir davada, Büyükelçi tanık olarak dinlenebilir mi? (5 puan)
9.    Büyükelçi hakkında Konsolosa verdiği talimat nedeniyle ne tür hukuki yollara başvurulabilir (5 puan)
10.    (X) devletine ait geminin durdurularak aranması hukuka uygun mudur? (5 puan)
11.    Gemi kaptanı ile ilgili cezai yargı yetkisi hangi devlete aittir? (10 puan)
12.    Gemi, Türk karasularını terk ettikten sonra takip edilerek (X) devletinin kıyılarından 100 mil açıkta iken durdurulabilir miydi? (10 puan)
13.    (X) devletinin Türk balıkçı gemileri ile ilgili eylemi hukuka uygun mudur? (10 puan)
14.    Türkiye, UAD’de görülen davada, 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne taraf olmadığı için bu hükümlerin kendisine uygulanamayacağını iddia edebilir mi? (5 puan)
15.    (X) devletinin, sadece konsolosluk ilişkileri konusunda uluslararası hukukun ihlali gerekçesiyle dava açtığını varsayarsak, değişik ihtimaller dikkate alındığında, UAD bu davaya bakabilir mi? (10 puan)

Başarılar dileriz,
Prof. Dr. Serap AKİPEK / Yrd. Doç. Dr. Cavid ABDULLAHZADE

Sınav Yönergesi: 1- Sınav süresi 70 dakikadır. 2- Kanun kullanılmayacaktır. 3- Başka kâğıt verilmeyecektir. 4- Gerekçesiz ve soru ile ilgisi olmayan cevaplar değerlendirilmeyecektir. 5-Lütfen yazınızın okunaklı olmasına özen gösteriniz.

SORU I: Demir ticaretiyle uğraşan tacir Kasım Kabataş, sanayi işletmesi işleten Lütfü Libasçı ve Ortakları Kollektif Şirketi’ne, 50.000 ton demir satmıştır. Taraflar, 250.000 Dolar olarak tespit bedelin 18 ay sonra ödenmesini kararlaştırmışlardır. Sözleşme imzalandıktan 3 ay sonra, piyasada sık sık yaşandığı üzere, TL’nin değeri düşürülmüş (devalüasyon), bunun sonucunda doların değeri 1,5 katına çıkmıştır. Bu nedenle Lütfü Libasçı ve Ortakları Kollektif Şirketi satım bedelini ödeyememiştir. Kasım Kabataş, Lütfü Libasçı ve Ortakları Kollektif Şirketi’ni borcun vadesi olan 01.02.2009 tarihinde telefonla arayarak, borcunu ödemesi gerektiğini ihtar etmiştir. Bu ihtarı yanıtsız kalan Kasım Kabataş, şirket aleyhine 01.06.2009 tarihinde alacak davası açmıştır.
Aşağıdaki soruları birbirinden bağımsız olarak değerlendiriniz.
1.    Anılan uyuşmazlık, ticarî davaya vücut verir mi? (10 puan)
2.    Kasım Kabataş, davada Kolektif Şirket’ten hangi oranda ve hangi tarihten itibaren temerrüt faizi isteyebilir? (5+5=10 puan)
3.    Kollektif Şirket, “sözleşmenin yapıldığı tarihte, Doların değerinde bu kadar çok artış olacağını öngöremediğini” gerekçe göstererek “sözleşmenin değişen şartlara uyarlanması” için Kasım Kabataş’a karşı dava açmış olsaydı, bu davaya bakan hâkim olarak, Kollektif Şirket’in bu gerekçesini nasıl değerlendirirdiniz? (10 puan)
4.    Sanayi işletmesi işleten Lütfü Libasçı ve Ortakları Kollektif Şirketi, içine düştüğü ekonomik sorundan çıkmak için rehin karşılığı kredi (ödünç) almayı düşünmektedir.
a)    Kollektif Şirket, işletmesinin rehni karşılığında, babasından yüklü miktarda miras kalan memur Mehmet Mert’ten kredi alabilir mi? (5 puan)
b)    Kollektif Şirket ihtiyaç duyduğu krediyi bir bankadan almış olsaydı, sanayi işletmesindeki 10 adet makineden sadece 5′i üzerinde banka lehine teslimsiz rehin kurulabilir miydi? (5 puan)

SORU II: Yıldız Otelcilik A.Ş. esas sözleşmesinin 11 ve 12. maddeleri şu şekildedir:
“Madde 11: Yönetim kurulu 3 kişiden oluşur ve bunlardan biri (A) grubu pay sahiplerinin göstereceği adaylardan seçilir.
Madde 12: Yönetim kurulu başkanı şirketi tek başına, diğer üyeler ise birlikte temsile yetkilidir, l milyon TL üzerindeki işlemlerin yapılabilmesi için genel kurul karan gerekir. ”
Şirketin, 15.03.2008 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında, (A), (B) ve (A) grubu pay sahiplerinin aday gösterdiği (C) yönetim kurulu üyeliğine seçilmişlerdir.
Yönetim kurulu, 20.03.2008 tarihli toplantısında, oybirliğiyle, (A) yönetim kurulu başkanlığına seçilmiş, ayrıca herhangi bir bankadan 2 milyon TL kredi alınmasına karar verilmiştir.
Yönetim kurulu başkanı (A), 01.04.2008 tarihinde, (X) Bankası ile l yıl vadeli 2 milyon TL’lik kredi sözleşmesini şirket adına imzalamıştır.
1.    Yıldız Otelcilik A.Ş. esas sözleşmesinin 11. maddesinin hukukî niteliğini tartışınız. (10 puan)
2.    Esas sözleşmenin 12. maddesi karşısında, genel kurul kararı olmaksızın (A)’nın imzaladığı kredi sözleşmesi şirketi bağlar mı? (10 puan)
3.    (X) Bankası, Yıldız Otelcilik A.Ş’nin kendisine sunulan bilançosunun gerçeği yansıtmadığını, şirketin gerçek durumunun bilançoda gözüktüğünün aksine kötü olduğunu, gerçeği yansıtmayan bilançoya dayanarak şirkete kredi verdiğini ve kredinin şirket tarafından ödenmediğini ileri sürerek, uğradığı zararının giderilmesi talebi ile yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk/tazminat davası açmıştır. Açılan davada, yönetim kurulu üyeleri aşağıdaki iddiaları ileri sürmüşlerdir:
a)    “30.03.2009 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında 2008 yılındaki faaliyetlerimizden ötürü oybirliğiyle açıkça ibra edildiğimizden, dava reddedilmelidir.” (10 puan)
b)    “Eğer mahkemece bir tazminata hükmedilecek olursa,  tazminatın şirket lehine hükmedilmesi gerekir.” (10 puan)
Yönetim kurulu üyelerinin bu iddialarının yerindeliğini ayrı ayrı değerlendiriniz.

SORU III: Yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu’nun, şirketler hukuku açısından uygulamada sorun yaratan bir yönünü belirtiniz ve TBMM’nin gündeminde yer alan Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nın bu konuda nasıl bir çözüm getirdiğini kısaca açıklayınız (20 puan).

Başarılar dilerim.

Prof. Dr. İsmail Kırca

ANKARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

3-B SINIFI MEDENİ USUL HUKUKU FİNAL SINAVI

SINAV TALİMATI: 1-) Sınav süresi iki saattir. 2-) İstenirse, Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu metni kullanılabilir. 3-) Cevaplandırmada yalnızca dağıtılan kâğıt ile yetinilecek; başka kâğıt verilmeyecektir. 4-) Tükenmez kalem kullanılacaktır. 5-) Cevaplar, mutlaka gerekçeli olacaktır.

SORULAR

SORU I-) OLAY: Yerleşim yeri Ankara olan eski millî boksörlerden B, eşi ile birlikte Gölbaşı ilçesinde bir lokantada yemek yerken, yandaki masada oturmuş, yemek yiyen, sonradan tik sebebi ile sürekli eşine doğru göz kırptığını öğrendiği A’nın üzerine, eşini taciz ettiği düşüncesine kapılarak, öfke ile bağırarak hızla yürümüş, refleks olarak ayağa kalkan A’ya birkaç yumruk vurmuş; A da, yumrukların şiddeti ile dengesini yitirmiş; öne doğru adım atmaya gayret etmiş, ancak, bulunduğu yere yığılıp kalmıştır. Kanlar içinde ve baygın bir vaziyette, lokanta sahibi tarafından derhal hastaneye kaldırılan A, hemen ameliyata alınmış ve on gün süreyle de hastanede yatmak suretiyle tedavi görmüştür. A, operasyon ve tedavi giderleri ile hastane yatak ücretinin ödenmesini temin amacıyla, B’ye karşı, 15.000 TL tutarlı bir maddî tazminat davası açmıştır.

1-) Bu davada, hangi yargılama usûlünün uygulanacağını gerekçesi ile birlikte belirtiniz. (3 puan).

2-) Bu davada, yetkili mahkeme veya mahkemeler hangisidir? Neden? (5 puan).

3-) B, A’nın zarar görmesine neden olan fiili, Sincan’da mukim olup; olay günü, Gölbaşı’ndaki lokantada buluştuğu erkek kardeşi C ile birlikte işlemiş ve maddî tazminat davası da, her ikisine karşı birlikte açılmış bulunsa idi, ikinci soruya vereceğiniz cevapta herhangi bir değişiklik olur muydu? Neden ve nasıl? Kısaca açıklayınız. (5 puan).

4-) A’nın, somut olayda sözü edilen davayı, bir an için, Polatlı’da görevli yargı yerinde açtığım; B’nin de süresi içerisinde vermiş olduğu cevap dilekçesinde, esasa ilişkin itirazları ile birlikte “Bu davaya Polatlı Mahkemesinde bakılamaz” şeklinde, yetki itirazında da bulunduğunu varsayalım. Polatlı Mahkemesi hâkiminin yerinde olsaydınız, yetki itirazına ilişkin nasıl bir karar verirdiniz? Neden? Kısaca belirtiniz. (5 puan).

5-) A’nın dava dilekçesi kendisine tebliğ edilen B’nin, bir an için, süresi içerisinde cevap dilekçesi vermediğini varsayalım. Bu duruma, usûl hukuku tarafından bağlanan sonuç nedir? Kısaca belirtiniz. B, daha sonra duruşma aşamasında, dava konusu kılınmış olan tazminat alacağının, zamanaşımına uğradığım ileri sürebilir mi? Süremez mi? Neden? Bir an için, ileri süremeyeceğini kabul edelim. B, sözü edilen hususu, nasıl dile getirebilir? (8 puan).

6-) Bu davada, ispat yükü kime düşer? Neden? İspat yükü kendisine düşen, hangi hususu veya hangi hususları, hangi delil veya delillere başvuru suretiyle ispat edebilir? Neden? (8 puan).

7-) B, kendisine karşı açılan maddî tazminat davasında avukat C’yi vekil olarak atamış; C de atanmasına müteakip geldiği ilk duruşma gününde vekâletnamesini unuttuğunu; daha sonra ibraz edebileceğini belirterek B’nin vekili sıfatı ile duruşmaya kabulünü talep etmiş bulunsaydı, mahkeme nasıl bir karar verirdi? Neden? Çeşitli olasılıkları gözeterek kısaca açıklayınız. (7 puan).

8.) Bu dava devam ederken, davacı A ölecek olursa, davanın akıbeti nasıl olur? Çeşitli olasılıkları gözeterek kısaca açıklayınız. (5 puan).

9-) Bu dava görülürken aşağıdaki olasılıkların ortaya çıkması halinde, mahkemece ne gibi işlemler yapılması gerekir? (Her bir şıkkı ayrı ayrı değerlendiriniz ve açıklayınız.)

a-) A, duruşmaya gelmemiştir. (4 puan).

b-) A, tazminat alacağının, 5.000 TL’lik kısmından feragat ettiğini; buna karşılık, B de kalan 10.000 TL’yi ödemeye razı olduğunu duruşma sırasında sözlü olarak açıklamıştır. (8 puan).

10-) Bir an için, mahkemece, A’nın, B’ye karşı açmış olduğu maddî tazminat davasının tamamının kabulüne karar verildiğim ve B’nin de, bu kararın kendisine tebliğinden on gün sonra, davacı A’nın, bu davaya bakmış olan mahkeme hâkimi H’nin kayınbiraderi olduğunu öğrendiğini varsayalım. Bu durumun, usûl hukuku bakımından herhangi bir önemi var mıdır? Neden? B’ye, ne yapmasını tavsiye edersiniz? Kısaca açıklayınız. (8 puan).

SORU II-) “lura novit curia” kuralını, yasal dayanaklarına da işaret etmek suretiyle, kısaca açıklayınız. (10 puan).

SORU III-) Karar düzeltme ile yargılamanın yenilenmesi (iadei muhakeme) kurumlarını karşılaştırınız. (Her iki kurum ayrı ayrı anlatılmayacak; sadece aralarındaki farklılıkların sayılması ile yetinilecektir.) (12 puan).

SORU IV-) “Kanunun iyiniyete bir hukukî sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyiniyetin varlığıdır” (TMK. m. 3,1). Bu kuralı, karinenin tanımını da dikkate alıp, irdeleyip; gerçekte neyin yasal çerçevede ifadesi olduğunu belirtiniz? (6 puan).

SORU V-) “Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu olmayan ve genel olarak tüketicileri ilgilendiren hallerde bu Kanunun (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un) ihlali nedeniyle kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava açabilirler” (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 23 IV). Anılan yasa kuralının, medenî usûl hukukundaki “dava tipolojisi” açısından, hangi dava tipinin somut bir uygulanma örneği olduğunu belirtiniz ve bu dava tipini, temel özelliklerini kapsayacak şekilde, sadece tanımlayınız. (6 puan).

Başarılar dilerim.
Prof. Dr. Süha TANRIVER