Yargı İşlevi: Yasama ve yürütme arasında sıkı bir ilişki olmasına rağmen yargı onlardan bağımsız bir yerdedir. Çünkü hukuk devletinde yargı, yasama ve yürütme işlemlerinin hukuka uygunluğunu sağlayacak organdır.

Yargı işlevinin ölçütleri:

1- Şekli Ölçüt: Bir faaliyetin yargısal olup olmadığını belirleyen şey, faaliyette bulunan makamdır. Bu makam bir mahkeme ise yapılan faaliyet de yargısal faaliyettir.

2- Maddi Ölçüt: Maddi anlamda yargısal faaliyet ölçütü şekli ölçütün yetersizliği üzerine çıkmıştır. Çünkü mahkemeler sadece yargısal faaliyet görmez. Örneğin; hâkimlerin özlük işlerim ve kalem işlerini de yürütür.

Maddi ölçüte göre somut bir olay ya da ilişkiye soyut bir hukuk kuralının bağımsız ve tarafsız yargı organlarınca yargısal usullere uyularak uygulanması faaliyeti yargıdır. Burada yargı ve yürütme ilişkisi arasındaki farklar önemlidir:

• Yargı işlevi bağımsız ve tarafsız yargı organlarınca yapılır. Yürütme ise idarenin bürokratik ve hiyerarşik düzen içindeki kamu görevlilerince yürütülür.
• Yargı işlevinin ifası sırasında yargısal usuller geçerli iken yürütme işlevinin ifası sırasında idari usuller geçerlidir.
• Yargı işlevini yerine getiren hâkim, hakkında karar verdiği ilişkiye tamamen yabancıdır. “Hiç kimse kendi davasının hâkimi olamaz.” Ancak; yürütme işlevinin ifasına yönelik idari işlemlere karşı yargı yoluna başvurulursa işlemi tesis esen kamu görevlisi içinde bulunduğu bürokratik idari yapıyla birlikte taraf konumdadır.

MAHKEME KAVRAMI

· Dar ve teknik anlamda mahkeme; devlet tarafından görevlendirilen ve adalet dağıtımı işi ile uğraşan yerlerdir; ancak mahkeme kavramının içine devlet mahkemelerinin yanı sıra hakem mahkemeleri de girer. Hakem mahkemeleri yani tahkim; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği ilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün tarafların anlaşmasıyla devlet mahkemeleri yerine hakem denilen özel kişilere bırakılmasıdır. (İhtiyari tahkim)

Tahkim, devlet mahkemelerinde cereyan eden yargılamaya ikame bir yargılama biçimidir. Aslolan bir uyuşmazlığı devlet mahkemesinin görmesidir. Yani tahkim, istisnai bir yoldur. Tahkim sözleşmesiyle uyuşmazlığın çözümü kendisine bırakılan kişiye hakem denir. Hakem yargılamasında görev alan hakemlerin konumu hakem mahkemesi olarak nitelenir ve hakemlik hukukçuluk gerektirmez.

· Geniş Anlamda Mahkeme: Devlet Mahkemeleri + Hakem Mahkemeleri

Babalık, boşanma gibi kamu düzenini ilgilendiren davalar tahkimde görülmez.

Hakemlerin hukukçu olmaları şart değildir; genelde yol mühendisleri hakem olabilmektedir.

Tahkimin esası; taraflar uygulanacak kuralı belirlememişlerse hakem, hakkaniyete tevfikan kararı tayin eder. Tahkim, istisnai bir yargısal durumdur.