ANKARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

III-B SINIFI HUKUK FELSEFESİ FİNAL SINAVI - Hukuk Felsefesi-2005 Final-1.doc
6.6.2005

SINAV TALİMATI: Sınav süresi 75 dakikadır. Sadece bir tam cevap kâğıdı verilecektir.

SORULAR

SORU I.
Anayasa Mahkemesinin önüne Medeni -Kanun’un 21.maddesinin Anayasa’nın 10. Maddesine aykırı olduğu iddiası gelmiştir. İlgili maddeler şunlardır:

Türk Medenî Kanunu 21. madde: Kocanın ikametgâhı karının ve ana babanın ikametgâhı velayetleri altındaki çocuğun ve mahkemenin bulunduğu yer vesayet altındaki kimsenin ikametgâhı addolunur.

Anayasa Madde 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyası düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Anayasa Mahkemesinin kararı ise şöyledir:
“eşitlik” ilkesi, hukuksal durumları benzer olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesiyle güdülen amaç, aynı durumda bulunan kişilerin aynı kurallara bağlı tutulmalarını ve aynı durumda olan kişilere yasa karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı hukuksal durumda bulunan kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak, eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır, Durum ve konumlarındaki özellikler ise, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli, kılabilir. Özelliklere, ayrılıklara dayandığı için haklı olan nedenler, ayrı düzenlemeyi eşitlik ilkesine aykırı değil, geçerli kılar.
Herkes bir ikametgâh seçmekte, seçtiği bu ikametgâhı değiştirmekte özgürdür. Ancak, Medenî Kanun’un 19. Maddesine göre, bir kimsenin aynı zamanda birden çok ikametgâhı olamaz. Toplumun temeli kabul edilen aile birliğinin huzur ve devamını sağlamak için, yasalarla kimi düzenlemeler yapılmıştır. Bir başka anlatımla, tek tek evliliklerin kuruluş ve işleyişindeki düzen, toplum düzeni ile ilişkilendirilerek aile birliğine ilişkin bazı konular yasa koyucu tarafından hukuksal bir yapıya oturtulmuştur. Medeni Kanun ile kişilerin ayrı ayrı sahip oldukları haklarından kimileri aile birliğine geçirilmiş, birliği oluşturan karı ve kocaya da bazı haklar verilmiş ve yükümlülükler getirilmiştir.
Kocanın ikametgâhının karının ikametgâhı addolunacağına ilişkin itiraz konusu kural, aile birliğinin tek ikametgâh edinmesini temin amacına yöneliktir. Birliğin tek ikametgâhının bulunması, evlilik birliğinin devamlılığının ve düzeninin sağlanmasındaki kamu yararı amacını gerçekleştirmesi nedeniyle Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı görülmemiştir. Bir başka anlatımla, evlilik birliğinin iyi işlemesinin ve düzeninin sağlanmasındaki kamu yararı, itiraz konusu düzenlemeyi haklı kılmaktadır.
Bu nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa’nın 10. Maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.”

Buradaki eşitlik ilkesi, hangi anlamdaki eşitlikle ilgilidir? Anlatınız.
Anayasa Mahkemesi’nin haklı neden tanımının yerinde olup olmadığını konuyla ilgili farklı yaklaşımlar çerçevesinde değerlendiriniz. (60 Puan)

SORU II.
Hukuk (özellikle ceza hukuku) ile toplumsal ahlak arasındaki ilişkinin nasıl olması gerektiğini, zina örneğinden hareket ederek, anlatınız. (40 Puan)

(daha fazla…)